खाडी आणि अडकलेली होडी

खाडी आणि अडकलेली होडी

सकाळची वेळ होती. पेण तालुक्यातल्या दादर गावात पोहोचलो तेव्हा गाव अजून पूर्णपणे जागं झालेलं नव्हतं. एखाद्या घरातून धुराची रेघ वर जात होती. खाडीकिनारी काही मच्छीमार शांतपणे आपापली कामं करत होते. पाण्याला एक विशिष्ट खारट वास होता आणि ओलसर वाऱ्यामुळे अंगावर हलका चिकटपणा जाणवत होता.

समोर आमच्यासाठी उभा होता रेती वाहून नेणारा मचवा.

पहिल्यांदा पाहताना तो साधाच वाटला. काळपट लाकूड. ठिकठिकाणी उडालेला रंग. काही ठिकाणी लाकडाला पडलेल्या भेगा. आत रेतीचे अवशेष. पण त्या मचव्यामध्ये एक वेगळंच आकर्षण होतं. तो पर्यटनासाठी सजवलेला नव्हता. तो रोज समुद्राशी झुंज देणारा होता.

मचव्यात चढतानाच पहिली कसरत झाली. किनाऱ्यावरचं चिखलमिश्रित उथळ पाणी पार करून आत जावं लागत होतं. कुणी चप्पल हातात घेतल्या, कुणी पॅन्ट गुंडाळल्या. पाण्यात पाय टाकताच खाली मऊ चिखल सरकत असल्याची जाणीव झाली. एक क्षण तोल जाईल असं वाटलं आणि बाकीचे मित्र हसायला लागले.

सगळे मचव्यात बसलो तसे इंजिन सुरू झालं. सुरुवातीला काळा धूर निघाला आणि मग मचवा हळूहळू पुढे सरकू लागला.

खाडी अरुंद होती. दोन्ही बाजूंनी गर्द झाडं पाण्याच्या दिशेने झुकली होती. काही ठिकाणी त्यांच्या फांद्या इतक्या खाली आल्या होत्या की हात पुढे केला तर स्पर्श करता येईल असं वाटत होतं. पाण्यावर लहान लाटा उठत होत्या. मचव्याच्या पुढच्या भागावर पाणी आपटून छोटासा आवाज होत होता.

मधूनच एखादा पांढरा बगळा अचानक उडायचा. चिखलात लहान खेकडे धावताना दिसायचे. किनाऱ्यावर बांधलेल्या छोट्या होड्या दिसत होत्या. शहरात सतत कानावर पडणारे हॉर्न, मोबाईलच्या रिंगटोन किंवा गर्दीचा आवाज इथे नव्हता. फक्त इंजिनाचा घरघर आवाज आणि वाऱ्याने हलणाऱ्या पाण्याचा मंद ताल.

थोड्याच वेळात आम्ही उर्णोली खाडीच्या मुख्य प्रवाहात आलो. इथं पाण्याचा रंग बदलल्यासारखा वाटत होता. प्रवाह खोल जाणवत होता. वारा अधिक जोरात वाहत होता. मचवा आता थोडा हलू लागला होता. सुरुवातीला गंमत वाटणारी हालचाल काही क्षणांनी पोटात हलकी भीतीही निर्माण करत होती.

पण त्याचवेळी समोर दिसणारा विस्तार अंगावर रोमांच आणत होता.

आणि मग खाडी संपली.

समोर अचानक अथांग अरबी समुद्र उघडला.

क्षितिज कुठे संपतंय हेच कळत नव्हतं. पाण्याचा रंग अधिक गडद झाला होता. लाटा मोठ्या होत्या. मचवा वरखाली हलत होता. त्या क्षणी लक्षात आलं की आपण आता खऱ्या समुद्रात आहोत.

मचव्याच्या टोकावर उभं राहिल्यावर चेहऱ्यावर जोरात खारट वारा आदळत होता. डोळ्यात पाणी येत होतं. पण तिथून खाली बसावंसं वाटत नव्हतं. दूरवर दुसऱ्या काही बोटी दिसत होत्या. समुद्रात एक विचित्र शांतता असते. आवाज असतो, लाटा असतात, वारा असतो… पण तरीही मन शांत होतं.

रेवसजवळच्या बेटावर पोहोचलो तेव्हा दुपार झाली होती. किनाऱ्यावर उतरताना पुन्हा पाण्यात उतरावं लागलं. वाळू मऊ होती. प्रत्येक पावलाबरोबर पाय आत जात होता.

थोड्याच वेळात सहभोजन सुरू झालं. कोणीतरी डबे उघडत होतं. कोणीतरी पाणी वाटत होतं. समुद्रासमोर बसून जेवताना भूक जास्त लागते हे खरं आहे. साधा घरचा डबा देखील त्या वातावरणात वेगळाच लागतो.

जेवणानंतर समुद्रात उतरण्याचा मोह कुणालाच आवरला नाही. सुरुवातीला पाणी गुडघ्यापर्यंत होतं. मग हळूहळू पुढे जाताना लाटा अंगावर आदळू लागल्या. खारट पाणी तोंडात जात होतं. कुणी पोहण्याचा प्रयत्न करत होतं तर कुणी लाटांपासून स्वतःला वाचवत होतं.

यानंतर मासेमारीचा प्रयत्न सुरू झाला.

दोरी, गळ, पाग आणि आमचा उत्साह… सगळं तयार होतं. काही वेळ समुद्राकडे एकटक पाहत बसलो. एखादा मासा लागेल या आशेने दोरी हलकी हलवली. पण बराच वेळ गेला तरी काहीच मिळालं नाही. पागही रिकामाच. शेवटी मासेमारीपेक्षा एकमेकांची चेष्टा करण्यातच जास्त वेळ गेला. “मासे आपल्याला पाहून पळाले असतील” अशी टिप्पणी आली आणि सगळे मोठ्याने हसायला लागलो.

परतीच्या वेळी मात्र समुद्राने शेवटचं साहस राखून ठेवलं होतं.

खाडीच्या उथळ भागात येताच अचानक मचवा अडकला. इंजिन सुरू होतं पण होडी पुढे जात नव्हती. खाली चिखल आणि कमी पाणी असल्यामुळे ती रुतली होती.

शेवटी आम्ही सगळे खाली उतरलो.

गुडघ्यापर्यंत पाणी. खाली चिकट चिखल. पाय बाहेर काढतानाच जोर लावावा लागत होता. होडीच्या बाजूला उभं राहून सगळ्यांनी एकाच वेळी धक्का दिला. कुणाच्या अंगावर चिखल उडत होता. कुणाचा तोल जात होता. पण त्या सगळ्या धडपडीत एक वेगळीच मजा होती.

काही वेळ प्रयत्न केल्यानंतर अचानक होडी हलली आणि पुढे सरकली. त्या क्षणी सगळ्यांच्या चेहऱ्यावर एकदम आनंद उमटला. जणू एखादी मोठी मोहीम पूर्ण केल्यासारखं.

संध्याकाळपर्यंत आम्ही पुन्हा दादर गावाच्या किनाऱ्यावर आलो. अंगावर मीठ साचलं होतं. कपडे ओले झाले होते. पाय चिखलाने भरले होते. पण मन मात्र पूर्ण भरून गेलं होतं.

कारण काही प्रवास फक्त फिरून संपत नाहीत.

ते अंगावर खारट वारा ठेवून जातात.